LEZING: Het Existentialisme

9 november 2019

CAMUS & SARTRE

PRAKTISCH

  • DE CIERK vismijnlaan 40 8400 Oostende
  • 9u30-12u30 & 14u00-17u00
  • Kostprijs voor de volledige dag €30,00 (€50,00 inclusief lunch)
  • Inschrijven via het inschrijvingsformulier of mail naar: info@camelotvlaanderen.be
    Uw mail of bevestigingsmail geldt als inschrijving. Aantal plaatsen is beperkt
  • Over te schrijven op rekening BE61 7350 5298 4317 van VZW CAMELOT-VLAANDEREN.
Foto van Camus In ieders leven doen zich momenten van crisis voor die de mens terugwerpen op zichzelf. Iemands relatie met een dierbaar geliefde loopt vast; hij komt in een crisis terecht die hem naar de afgrond sleurt; hij moet zijn relatie verbreken, maar kan dat niet, omdat zijn leven zonder haar niets waard is. In dergelijke situaties hebben de adviezen van vertrouwde raadgevers – ouders, vrienden, dominees, priesters, God – geen inhoud meer en verzinken in betekenisloosheid. De mens staat plotseling alleen, oog in oog met zijn onbarmhartige lotsbestemming. Albert Camus en JeanPaul Sartre kiezen bij voorkeur dit soort situaties om ons duidelijk te maken dat het menselijk bestaan, ontdaan van alle schone schijn, een kern heeft van absurditeit, waarmee ze bedoelen dat het bestaan op zichzelf geen zin heeft en de mens zijn eigen plan moet trekken. Deze visie op het leven, herleid tot het kale bestaan wordt existentialisme genoemd. Camus en Sartre zijn als vaandeldragers bestempeld, hoewel hun visies op het menselijk bestaan sterk uiteen lopen en Albert Camus zelfs helemaal niet met het existentialisme wilde worden geassocieerd. Toch passen beiden binnen deze stroming als we haar ruim genoeg opvatten. Albert Camus benadrukte de absurditeit van het bestaan. Hij zag die niet als een reden om bij de pakken neer te zitten (‘Waarom zou ik me inzetten voor wit? Waarom zou ik me inzetten voor zwart? Het maakt allemaal niks uit. Het leven heeft toch geen zin enzovoorts.’), maar als een reden voor trots en geluk. Juist omdat het bestaan geen vooraf gegeven zin heeft, ben ik vrij het leven de vorm te geven die ik wil, en ontleen ik aan mijn pogingen de trots mens te zijn, omdat alleen mensen over deze vrijheid beschikken, dieren niet. Foto van Sartre Sartre legt het accent eerder op de vrijheid. Sartres vrijheid betekent niet dat we alles mogen doen waar we zin in hebben. Zijn vrijheid is niet de vrijheid van fanfares, wapperende vlaggen en dansen om de vrijheidsboom. Sartres vrijheid is een noodlot dat als een zware last op onze schouders drukt. Of zoals Sartre het uitdrukt: ‘We zijn gedoemd om vrij te zijn’. Existentiële keuzes (bijvoorbeeld wat iemand moet doen in een vastgelopen relatie) stellen de mens voor voortdurende dilemma’s. Toch is ook Sartres ethiek optimistisch, want ze is gericht op ontvoogding, op authenticiteit en op een vrijheid waarin de mens zich voortdurend ontwerpt.

Em. Prof. M.B. van BUUREN

Foto van Maarten van Buuren Maarten van Buuren Maarten is emeritus hoogleraar moderne letterkunde aan de Universiteit van Utrecht. Hij publiceerde boeken over Franse en Nederlandse letterkunde, daarnaast essays, vertalingen en studies op het gebied van de filosofie: Ricoeur, Cioran, Sartre, La Rochefoucauld, Heisenberg. De laatste tien jaar concentreert hij zich vrijwel uitsluitend op Spinoza. Naast een aantal fundamentele studies, Spinoza: Vijf wegen naar de vrijheid (AMBO 2016), De essentie van Spinoza (ISVW Uitgevers 2017), Spinoza. Zijn filosofie in vijftig sleutelwoorden (Ambo 2019), vertaalde hij Spinoza’s Ethica (Spinoza. Ethica, vertaald, toegelicht en samengevat door Maarten van Buuren, AMBO 2017). Op dit moment legt hij de laatste hand aan de vertaling van Spinoza’s Politiek traktaat en van een studie waarin hij een nieuw licht werpt op Spinoza’s politieke theorie.

Foto van Hans Achterhuis Hans Achterhuis (°1942) studeerde theologie en filosofie in Utrecht en Straatsburg. In 1967 promoveerde hij op een studie over Albert Camus. Vanaf 1990 tot 2007 was prof. dr. H.J. Achterhuis hoogleraar Algemene Wijsbegeerte aan de Universiteit Twente. In 2010 werd Hans Achterhuis door o.a. Trouw en Filosofie Magazine uitgeroepen tot Denker des Vaderlands (doorgegeven in 2013). Naast talrijke publicaties in diverse wetenschappelijke en algemene tijdschriften en verzamelbundels, schreef prof. Achterhuis onder meer de volgende boeken: Camus, de moed om mens te zijn. Baarn 1969, De markt van welzijn en geluk, Baarn, 1979, Het rijk van de schaarste, Lemniscaat 2018 (1988), De erfenis van de utopie, Baarn, 1998, Met alle geweld, Lemniscaat, 2008, De kunst van het vreedzaam vechten (Samen met Nico Koning) Lemniscaat 2014, Erfenis zonder testament. Filosofische overwegingen bij de tien geboden (samen meet Maarten van Buuren),Lemniscaat 2015, Koning van Utopia. Nieuw licht op het utopisch denken. Lemniscaat 2016, Coetzee, een filosofisch leesavontuur. Lemniscaat 2019 Zowel Met alle geweld als De utopie van de vrije markt werd bekroond met de Socrates Wisselbeker voor het beste Nederlandstalige filosofieboek van het jaar.

LUNCH

Facultatief wordt een lunch aangeboden in de Cierk (€20). Enkel mits inschrijving op voorhand en betaling via bovenstaand rekeningnummer

Deze dag wordt georganiseerd door de VZW Camelot Vlaanderen werkgroep FILOSOFIE ZONDER GRENZEN